Grote kaardebol: plant met meer functies

Grote kaardebol en putter
Foto: grote kaardebol en putter.

 

Sinds 2017 hebben we  grote kaardebol in onze tuin.
Ik vind ze prachtig tijdens én na de bloeitijd.
Uitgebloeide planten met hun zaaddozen laat ik lekker staan.
Ze geven structuur aan de wintertuin. Maar dat is niet de enige reden.

Hoezo winterklaar? Nee hoor!

Ik maak mijn tuin niet ‘winterklaar’ door alles netjes op te ruimen. Als je ecologisch tuiniert, boots je de natuur een beetje na, en die ruimt ook niet op. Dat is maar goed ook. Zaaddozen vormen bijvoorbeeld voedselvoorraden voor dieren in de tuin. Afgestorven plantenresten zorgen voor schuil- en overwinterplekjes voor o.a. spinnen, kevers en lieveheersbeestjes. Die houd ik graag te vriend!

Putters

Terug naar de kaardebol. Ik zag eens één, en later twee vogeltjes heel druk bezig op die zaaddozen: ze pikten er zaadjes uit. Het bleken puttertjes te zijn! Ik las ergens dat puttertjes ‘gespecialiseerd’ zijn in distel- en kaardebolzaad. Als je die planten in je tuin hebt, is een bezoek bijna gegarandeerd. Dat klopt dus in ons geval!

Grote kaardebol en putter
Grote kaardebol en putter

He, da’s gek!

Ivonne duikelde deze video op van Flora van Nederland. Bekijk hem en ontdek iets bijzonders over de bloei van de grote kaardebol!

Profiel: grote kaardebol (Dipsacus fullonum)

  • op vochtige, kalkhoudende, zonbeschenen en omgewerkte grond
  • van nature in Zuid- en Midden-Limburg, uiterwaarden, op verlaten terreinen van steenfabrieken, langs spoorwegen
  • hoogte: 1 tot 2 meter
  • gestekelde stengels én bladeren
  • lid van de kamperfoeliefamilie
  • zaaien: medio april-medio juli
  • tweejarig; in eerste jaar alleen bladrozet
  • bloei: juli-september, nectarproducent

Dorstig

De geslachtsnaam Dipsacus gaat terug op het Griekse ‘dipsao’. Dat is zoiets als ‘dorst’. Misschien heeft dit te maken met het kommetje dat de bladeren onderaan de plant vormen: hierin blijft een beetje regenwater staan. Het woord ‘kaarde’ is afgeleid van het Latijnse ‘carduus’, dat distel betekent. Toch hebben we hier niet te maken met een distel, ook al is de plant stekelig.

Gebruiksplant

De naam kaardebol verwijst naar een vroegere toepassing: de bloemhoofden werden gebruikt voor het ruwen ofwel kaarden van lakense stof en dekens. Voor het ruwen van wol zijn de stekels te zwak.
Om ermee te kunnen ruwen, bevestigde men de bloemhoofdjes in een kruisvormige houten houder. Later zijn er zelfs speciale machines ontwikkeld voor het ruwen van weefsels met behulp van de kaardebol.
Kort nadat ik de puttertjes in onze tuin gesignaleerd had, brachten we een bezoek aan een IVN-tuin in Munstergeleen. En daar hadden ze een apparaat staan voor het ruwen met kaardebollen, hoe toevallig! Dat was nu precies het stukje dat nog ontbrak aan mijn verhaal!

Infobordje Weverskaarde ofwel kaardebol
Infobordje Weverskaarde (Dipsacus sativus) in Park Vordenstein, augustus 2018
Grote kaardebol bij IVN Munstergeleen
Grote kaardebol bij IVN Munstergeleen, 1 april 2018

Grote kaardebol als tuinplant

De grote kaardebol past in een ecologische tuin. Daarom ook staat-ie centraal in aflevering 22 van onze podcast.
De plant komt van nature in onze streken voor, biedt nectar in de zomer en zaden in het najaar én zorgt voor schuilplekjes in de winter. Dus wat wil je nog meer? O ja, ze staan práchtig in je wintertuin!
Weten de putters je tuin niet te vinden? Overweeg dan om enkele zaaddozen te verwijderen, want de plant kan sterk uitzaaien. Zaden zijn verkrijgbaar in diverse webshops en kiemen doorgaans kennelijk gemakkelijk.
Van de wortels worden voedingssupplementen gemaakt, maar daar zijn wij niet zo in thuis. Jij wel? Deel je kennis en ervaringen met ons!

Meer weten?

 

Deel dit bericht: