De Jardins d’eau d’Annevoie in België kunnen wátertuinen zijn dankzij de ingenieuze ideeën van de eigenaar, Charles-Alexis de Montpellier (1717-1809). Hoewel de tuinen in een heuvelachtig gebied liggen, maakte hij slim gebruik van het aanwezige water. En wel op een wijze die nog steeds werkt. Sinds medio 18de eeuw!
De tuinen maken gebruik van vier natuurlijke bronnen. Dan is er ook nog het beekje de Rouillon dat door de tuinen stroomt. Het mondt uit in de Maas bij Rouillon (linkeroever) tegenover Godinne (rechteroever).
Lood en koper
Alle mondstukken in de tuinen van Annevoie zijn van lood en koper. Sommigen zijn nog origineel, voor anderen werd een beroep gedaan op een vakman uit de buurt van Dinant die erin slaagde ze precies na te maken.
Ook de leidingen die het water tot in de tuinen brengen, zijn origineel. Zelfs de watertoevoer die naar de fonteinen leidt, is dat nog. Van degelijk werk gesproken!
Laten we enkele waterwerken bekijken om te achterhalen hoe Charles-Alexis zijn fantastische watersysteem voor elkaar kon krijgen.
Het grote kanaal
Reservoir
Het grote kanaal doet dienst als het belangrijkste reservoir voor de vele fonteinen, watervallen en waterstralen in de watertuinen van Annevoie. Deze waterpartij wordt op een geheel natuurlijke manier bevoorraad door één van de vier bronnen die de tuin van water voorzien.
Voor de vereiste waterdruk zorgt enkel het principe van de communicerende vaten. Dat klinkt simpeler dan het is. Want het kanaal ligt op een helling, terwijl de bron op een andere valleihelling is. Hoe los je dit slim op?
Waterleidingen
Charles-Alexis de Montpellier kwam op het idee om vanaf de bron leidingen aan te laten leggen. Ze hebben een doorsnede van 1,6m en liggen rond de vallei.
De leidingen volgen juist die plekken waar het natuurlijke reliëf voor lichtjes dalende watertoevoer kan zorgen, tot aan het niveau van het grote kanaal. Op plaatsen met te grote hoogteverschillen werden dijken van bijna 10 meter hoog aangelegd. Daarop komen dan weer leidingen tevoorschijn.
De Fontenybron die het grote kanaal bevoorraadt, ligt op enkele honderden meters van het grote kanaal. Maar de waterleidingen leggen ongeveer 1 kilometer af tussen bron en kanaal!
Het grote waterwerk
Waterbuffet
Als je nou kasteelbewoner was in de 18de eeuw, en je keek naar buiten, dan keek je aan tegen het zogenoemde grote waterwerk of waterbuffet. Het ligt tegen een helling van ongeveer 5 meter hoog en bevat diverse fonteinen. Op de top houdt een beeld van Neptunus een oogje in het zeil.
Uniek
Dit waterbuffet schijnt uniek te zijn in België, en misschien wel in heel Europa. Het dateert van 1760 en werkt nog uitstekend. Het is daarmee het enige in zijn soort in België.
Het werkt nog zo goed doordat er geen enkele machine aan te pas komt, maar ‘slechts’ natuurlijke waterdruk. En toch zijn de fonteintjes van boven naar beneden even hoog.
Helaas kunnen wij nergens vinden wat precies zijn functie is. Een mooi uitzicht vanuit het kasteel? Waterverdeling over andere delen van de tuinen? Wie het weet, verzoeken wij ons te mailen met enige toelichting. Dank je wel alvast.
De waterplassen
De zogenoemde waterplassen blijken een bekoorlijke waterval te zijn. Het zachte gemurmel van het water past bij de intieme sfeer van dit deel van de tuinen.
De waterplassen worden gevoed door een bron. Deze wordt gemarkeerd door een valse grot net achter de waterval.
Wanneer je je omdraait, zie je dat het water van de waterplassen uitkomt in het zogenoemde kleine kanaal.
De grote waaier
Het was Charles-Alexis die de grote waaier doopte tot ‘manchet van Neptunus’. Dit vanwege de in de 17de eeuw ongebruikelijke waaiervormige waterstraal. De bron wordt gevoed door het beekje de Rouillon.
De grote waterspuwer
Met een waterstraal van meer dan 7 meter hoog is de grote waterspuwer een echt huzarenstukje van samenspel tussen mens en natuur. Bedenk dat deze fontein niet door een pomp wordt gevoed, maar door het grote kanaal dat zich in het hoger gelegen gedeelte van de tuin bevindt.
Maar ja, op ons maakte de spuwer weinig indruk. Hij had niets te spuwen tijdens ons bezoek …
Ligging van Jardins d’eau d’Annevoie met enkele waterwerken
De foto’s dateren van mei 2023.
Meer informatie
- Aflevering 211 van Discutafel podcast (publicatiedatum: 28-5-26)
- Virtueel bezoek aan Jardins d’eau d’Annevoie
