Observeer: zoek de zon op en maak je eigen zonnekalender

Zonnebril met weerkaatsing zee en strand

Wij mensen hebben de neiging de omgeving naar onze hand te zetten. Liefst direct. Een belangrijk ontwerpprincipe in permacultuur is echter: observeer.  In dit artikel zoeken we de zon op! We maken een zonnekalender. De verkregen inzichten helpen je om een slimmer tuinontwerp te maken.

In permacultuur gaan we uit van natuurlijke processen. Het is veel gemakkelijker en rendabeler om met de natuur mee te gaan dan je ertegen te verzetten.

Het hele jaar

Deze zomer van 2018 hebben we overtuigend ervaren, hoe indringend het effect van zon kan zijn. Heb je gemerkt waar die zon veel en juist minder invloed heeft in je tuin? Die werking is er niet alleen in de zomer, maar het jaarrond.
Wil je fraaie planten en een lange oogstperiode van groenten, fruit en kruiden? Als je weet hoe de zon in je tuin valt, kan je haar kracht beter benutten voor een ecologisch gezonde en aantrekkelijke tuin.

Maak je eigen zonnekalender

Oriënteer je op zonstand

Wat is het bereik van de zon in jouw tuin door het jaar heen, met andere woorden: waar beweegt de zon zich? Misschien vind je het leuk je eerst globaal te oriënteren op de zonstand.
Websites zoals Suncalc geven je meer informatie over de zonstand ten opzichte van je woonplaats. Kijk bijvoorbeeld naar de zonstand boven ‘s-Hertogenbosch op 12 augustus 2018 om 12:00 uur. Er is ook een bijbehorende app voor je smartphone.
Bedenk in hoeverre je je exacte locatiegegevens wilt doorgeven. Die zijn namelijk privacygevoelig. Desgewenst negeer je deze optie en geef je alleen je woonplaats in. Heb jij goede ervaringen met dergelijke websites of apps? Geef ze door en wij delen ze!
Kan je op basis van je oriëntatie al bedenken wat je zou kunnen aanpassen in je huidige tuinontwerp?

Zonnekalender maken
Foto: maak je eigen zonnekalender

Teken je tuin

Dan komt het leuke. Je gaat de zon in je tuin zelf observeren en je eigen zonnekalender maken.
Maak een tekening op schaal van jouw tuin, inclusief je eventuele oprit of parkeerplaats. Zelf schets ik het liefst met potlood en op (ruitjes)papier. Misschien vind jij een tekenpakket praktischer.
Denk bij het maken van je basisschets ook aan andere vaste, verticale elementen in en rond jouw tuin: eigen woning, schuur, heg, boom in het gemeenteplantsoen of het huis van de buren.
Deze basisschets laat je intact. Je observatieresultaten teken je straks telkens op een nieuw overtrekvel. Zet daar telkens de datum en tijd van observatie op.

Observeer zon en schaduw

We gaan ervan uit dat je tuin in Nederland is. Zet de volgende observatiedagen in je agenda. Meer mag ook.

Op al die dagen noteer je waar het zonlicht in jouw tuin komt, en waar (diepe) schaduw is. Doe dat bij voorkeur op één of meer vaste tijdstippen van de dag. 12:00 ‘s-middags (wintertijd) is ideaal.
Schijnt de zon op jouw observatiedag even niet? Doorgaans kan je door de lichtinval wel inschatten waar de grens tussen zon en schaduw is.
Misschien valt je gaandeweg ook op, dat sommige plekken in je tuin langer vochtig blijven dan andere. Dit kan te maken hebben met de zonstand. Maar ook grondsoort en windrichting (regen!) hebben invloed. Maak eventueel notities, foto’s en filmpjes. Dateer alles zorgvuldig.

Gebruik resultaten voor herontwerp tuin

Na 12 maanden heb je je eigen zonnekalender klaar. Oké, dat duurt even. Ik heb ervaren, dat het de moeite waard is. Mijn tuin stelde me voor verrassingen. De aantekeningen voegden echt iets toe aan het begrip voor de natuurlijke processen rond mijn huis.
De verkregen informatie gebruik ik om stap-voor-stap mijn tuin te herontwerpen.
Op deze website en in onze podcast krijg je door het jaar heen tips voor een slim tuinontwerp op basis van permacultuur.

Deel dit bericht:

Auteur: Ivonne Smit